Oyunda
Küçük yerleşimler sefer haritasında ikincil düğümler olarak planlanıyor. Hiçbiri tam bir yapım alanı değildir; her biri klan ağına kendine özgü tek bir şey katar. Böylece oyuncunun elçilerini en yakın tepeden başka yönlere göndermesi için de bir nedeni olur.
- Çakmaktepe (giriş bölümü): yuvarlak evli erken bir topluluk. Öğretici bölüm burada geçer: çukur barınak kaz, kaya havanlarında tohum döv, ceylanı tuzağa sür.
- Harbetsuvan: çakmaktaşı bol bir tepe. İyi ilişkiler, bir günlük yürüme mesafesindeki bütün yongacılar için dilgi maliyetini düşürür.
- Sefertepe: en doğudaki düğüm, boncuk yapan bir topluluk. Boncukları, elçilerin taşıyabileceği en değerli armağandır.
- Yeni Mahalle: pınar başında, suyu hiç kesilmeyen yerleşim; kışı geçirmek için güvenli yer.
- Hamzan Tepe: güneye giden yolları kısaltan küçük bir konak yeri.
- Gürcütepe: yalnızca geç dönemde, ovada belirir; tepe klanları aşağı inmeye ve sürü gütmeye başlamıştır.
- Çayönü: haritanın kenarının ötesinde. Tek bir uzun yolculuk, yeşil malakit boncuklar ve başka türlü bir yapı geleneğinin hikâyeleriyle dönebilir.
Amaçlanan risk fazla yayılmaktır: dost tutulan her düğüm, ana yapım alanının da ihtiyaç duyduğu elçi mevsimlerini tüketir.
Tarihsel temel
Çakmaktepe, Şanlıurfa'nın yaklaşık 20 km güneybatısındadır ve 2021'de uydu görüntülerinden saptanmıştır. Ana kayaya oyulmuş 3–5 m çaplı yuvarlak çukur tabanlı konutları, kaya havanları ve yaklaşık 16 m çapında yuvarlak bir kamusal yapısı vardır. El-Khiam uçlarına dayanılarak PPNA'nın başına, yak. MÖ 10.000–9500'e, yani komşularından daha erkene tarihlenir.1
Sefertepe, Şanlıurfa'nın 72 km doğusunda, grubun bilinen en doğudaki yerleşimidir. 2021'den beri kazılmaktadır; yapıların çoğu dörtgen planlı ve PPNB'ye aittir. Bugüne dek üçü T biçimli on dikilitaş ile yeşim, serpantin ve başka taşlardan zengin bir boncuk topluluğu ele geçmiştir.2
Harbetsuvan Tepesi, Şanlıurfa'nın yaklaşık 45 km güneydoğusunda, Tek Tek Dağları'ndadır; 2017–2019'da ve 2022'den itibaren yeniden kazılmıştır. Ortasında bir çift dikilitaş bulunan 5,3 x 5,0 m'lik bir yapı içerir. Ana iskân büyük olasılıkla Erken PPNB'dir; yeni ekip yapıları salt kült yapısı değil, konut niteliğinde görmektedir.3
Gürcütepe, Şanlıurfa'nın yaklaşık 4 km güneydoğusunda, ovadadır; Son PPNB'den Çanak Çömlekli Neolitik'e uzanır. Anıtsal yapısı yoktur; hayvan kemiklerinde koyun ve keçi ağır basar.4
Şanlıurfa'nın güneyindeki Hamzan Tepe, Bahattin Çelik'in yüzey araştırmalarından bilinir. Şanlıurfa'nın eski merkezindeki Yeni Mahalle, gerçek boyutlu kireçtaşı "Urfa heykeli"nin bulunduğu alandır.5 Diyarbakır'ın Ergani ilçesi yakınındaki Çayönü, Urfa grubunun dışında kalır; 1964–1991 arasında kazılmıştır, Kafataslı Yapı'yı da içeren uzun yapı dizisi ve doğal bakır ile malakitin erken kullanımıyla tanınır.
Açık sorular
- Bu yerleşimlerin kaçı aynı anda iskân ediliyordu? Radyokarbon dizileri henüz seyrek.
- Küçük yerleşimler büyüklerin uzantısı mıydı, yoksa bağımsız komşular mı?
- İnsanlar Son PPNB'de kireçtaşı tepeleri neden bırakıp ovaya indi?
- Ortak simgeler Dicle havzasına ve Çayönü'ne doğru nereye kadar uzanıyordu?
İlgili
- Yerleşimlere genel bakış
- Taş Tepeler nedir?
- Ortak simgeler
- Neden terk edildi?
- Elçi
- Sefertepe'yi ziyaret
Footnotes
-
F. Şahin ve Y. Miyake, Çakmaktepe sayfası, Taş Tepeler projesi (tastepeler.org). ↩
-
E. Güldoğan, Sefertepe sayfası, Taş Tepeler projesi. ↩
-
K. Shimogama, Harbetsuvan sayfası, Taş Tepeler projesi. ↩
-
M. Erdalkıran ve B. Helwing, Gürcütepe sayfası, Taş Tepeler projesi. ↩
-
B. Çelik 2000, "An Early Neolithic Settlement in the Center of Şanlıurfa, Turkey", Neo-Lithics 2–3/00; Hamzan Tepe için Çelik 2010. ↩