TT
en

Oyun vikisi · Teknik gereklilikler

Alet yapımı

Çekiç, balta, orak, mızrak, ok ve yay: taştan, ahşaptan, sinirden ve yapıştırıcıdan yapılan altı alet. Her biri doğru hammaddeyi, usta bir eli ve sürekli yenilenmeyi ister.

Son düzenleme 2 dk okumaOyun geliştirme aşamasında — tasarım niyeti

Viki sayfaları

Oyunda

Aletler sarf malzemesidir. Tasarım hedefi, her yerleşim için bütün işlerin tükettiği bir Alet Stoku ve oyuncunun sınırlı çakmaktaşıyla ne yapılacağına karar verdiği bir yongacı tezgâhı.

Altı temel alet ve planlanan tarifleri:

  • Çekiç — bir dere çakılı ya da bazalt tokmak; kimi zaman saplı. Ucuzdur; yongalama, taş çentme ve kama çakma için gerekir.
  • Balta — yontulmuş ya da sürtülerek biçimlendirilmiş taş baş, ahşap sapa bağlanıp yapıştırılır. Kızak ve kaldıraç için ağaç keser; yapımı uzun sürer, ömrü de uzundur.
  • Orak — eğri bir ahşap ya da boynuz sapa yapıştırıcıyla dizilmiş çakmaktaşı dilgiler. İş günü başına tahıl hasadını artırır.
  • Mızrak — iri uçlu ahşap bir gövde. Yaban domuzu ve yaban sığırı için yakın mesafe silahıdır; avcı için yaralanma riski yüksektir.
  • Ok — düzeltilmiş bir sap, küçük bir uç, yelek ve yapıştırıcı. Çabuk tükenir; ok sapı düzeltici isabeti artırır.
  • Yay — kurutulmuş ağaç ve sinirden ya da liften bir kiriş. Yapımı yavaş, kırılması kolaydır; ama ceylan avının temelidir.

Bir çekirdekten kaç kullanılabilir dilgi çıkacağını yongacının Ustalık değeri belirler; acemi, çakmaktaşını ziyan eder. Planlanan geliştirmeler arasında daha iyi çekirdek hazırlığı, ateşte kurutulmuş yay ağaçları ve standartlaşmış uçlar var. Başarısızlık durumları dolaylı ama keskindir: hasatta orak yok, sürüler geçerken ok yok.

Tarihsel temel

Taş kalıcıdır; bu yüzden alet takımının taş parçaları iyi bilinir. Göbeklitepe'de çakmaktaşı büyük miktarlarda yerinde yongalanmıştır ve üretimin bütün aşamaları temsil edilir; dilgiler çoğunlukla naviform (kayık biçimli, çift vurma düzlemli) çekirdeklerden çıkarılmıştır.1 Ok ve mızrak uçları arasında erken evrede El-Khiam, Helwan ve Aswad, daha sonra Byblos ve Nemrik tipleri bulunur; bu tiplerin geniş yayılım alanları Bereketli Hilal'in farklı kesimlerine düşer.1 Kireçtaşı ocaklarında ağır çakmaktaşı kazmalar kullanılmıştır.2 Dövme ve öğütme aletleri bazalttan yapılmış, yüzeyleri vurgu taşlarıyla çentilerek işler durumda tutulmuştur.3

Organik parçalar ise eksiktir. Taş Tepeler'de günümüze ne bir yay, ne bir ok ya da mızrak sapı, ne de bir balta sapı ulaşmıştır; biçimleri çıkarımla bilinir. Belirli bir ucun oka mı, yoksa fırlatılan ya da saplanan bir mızrağa mı ait olduğu, yontma taş araştırmalarının eski bir sorunudur. Küçük uçlar genellikle ok ucu sayılır; bu da yayın varlığını gerektirir. Ok sapı düzeltici olarak yorumlanan oluklu taşlar bunu destekler. Bitki sapı kesmekten kaynaklanan parlaklığı taşıyan dilgiler Çanak Çömleksiz Neolitik yerleşimlerde yaygındır ve orak parçası olarak yorumlanır. Bitüm gibi yapıştırıcılar ise Yakındoğu'da saplama için Neolitik'ten çok önce kullanılmaya başlamıştır.4

Açık sorular

  • Hangi uçlar ok, hangileri mızrak içindi; yapanlar bu ayrımı bizim gibi mi yapıyordu?
  • Farklı bölgelere özgü uç üslupları Göbeklitepe'de neden bir arada bulunuyor?
  • Hiç göremediğimiz ne kadar ahşap işleme donanımı vardı?
  • Aletleri yerleşimde herkes mi yapıyordu, yoksa birkaç usta yongacı ötekilere mi sağlıyordu?

İlgili

Footnotes

  1. "Who built Göbekli Tepe?", The Tepe Telegrams, 2016; Schmidt, K. 2000, Paléorient 26(1). ↩ ↩2

  2. Dietrich, O. 2016, "How did they do it? Making and moving monoliths at Göbekli Tepe", The Tepe Telegrams. ↩

  3. Dietrich, L. vd. 2019, PLOS ONE 14(5). ↩

  4. Connan, J. 1999, Philosophical Transactions of the Royal Society B 354. ↩

Ayrıca bakınız

Kaynaklar

  1. [1]Who built Göbekli Tepe?. The Tepe Telegrams (DAI Göbekli Tepe araştırma ekibi) (2016)
  2. [2]Dietrich, O.. How did they do it? Making and moving monoliths at Göbekli Tepe. The Tepe Telegrams (DAI Göbekli Tepe araştırma ekibi) (2016)
  3. [3]Schmidt, K.. Göbekli Tepe, Southeastern Turkey. A Preliminary Report on the 1995–1999 Excavations. Paléorient 26(1) (2000)
  4. [4]Dietrich, L. vd.. Cereal processing at Early Neolithic Göbekli Tepe, southeastern Turkey. PLOS ONE 14(5) (2019)
  5. [5]Connan, J.. Use and trade of bitumen in antiquity and prehistory: molecular archaeology reveals secrets of past civilizations. Philosophical Transactions of the Royal Society B 354 (1999)
PaylaşXFacebookWhatsApp
Henüz puan yok
Puan verin

Yorumlar (0)

**kalın**, *italik*, [bağlantı](https://…), > alıntı

Yükleniyor…