TT
en

Oyun vikisi · Çözülmesi gereken sorunlar

Motivasyon

Kimseye on tonluk bir taşı çekmesi emredilemez. İnsanlar şölen ve payları için, ataları için, klanlarının dikilitaşındaki hayvan için, evlenecek eş bulmak ve iş birliğinin kazandırdığı itibar için gelir.

Son düzenleme 3 dk okumaOyun geliştirme aşamasında — tasarım niyeti

Viki sayfaları

Oyunda

Oyuncunun ne ordusu vardır ne de ödeyebileceği bir ücret. Her klan, insan gönderip göndermeyeceğine her mevsim yeniden karar verir. Tasarım hedefi, bu kararı oyuncunun besleyebildiği ama asla tümüyle denetleyemediği birkaç güdünün belirlemesi.

  • Karşılık. Şölenler, et payları ve bira doğrudan ödemedir. Klan kendisine söz verilenle eline geçeni karşılaştırır; aradaki fark Güven'i yükseltir ya da düşürür.
  • Atalar. Yerleşime ölülerinden kalıntı ya da anı nesnesi bırakmış klanlar kalıcı bir Bağlılık kazanır ve kıt yıllarda bile geri döner.
  • Simgeler. Bir klana, hayvanının dikilitaşa işlenmesi hakkını tanımak bir defalık büyük bir katkı sağlar; rakip klanların da aynısını istemesine yol açar.
  • Kutsal olan. Gündönümlerinde ve taş dikimlerinde yapılan törenler herkesin isteğini bir mevsim boyunca yükseltir. Oyun, neye tapınıldığını belirtmez.
  • Evlilik. Başka klanlardan eşler toplanmalarda bulunur. İki klan arasındaki evlilik bağı ikisini de daha güvenilir kılar.
  • İtibar. Çalışan klanlar ezgilerde anılır; bedavacılar saygınlık yitirir.

Planlanan riskler: şölen yorgunluğu (her şölen bir öncekini aratmamalıdır), klanlar arası kıskançlık ve Erzak'ın karşılayamayacağı kadar söz verme eğilimi. Güven çökerse proje bir isyanla bitmez; insanlar yalnızca gelmeyi bırakır.

Tarihsel temel

Kanıtların en iyi desteklediği model iş şölenidir: emeğin cömert bir ağırlamayla harekete geçirilmesi. Bu uygulama pek çok toplumda etnografik olarak kaydedilmiştir.1 Göbeklitepe'de yapı dolgularında çok büyük miktarda yabani hayvan kemiği, binlerce öğütme aleti ve bira konmuş olabilecek iri kireçtaşı kaplar bulunur; bu son nokta henüz ön aşamadadır.2

Ritüelin önem taşıdığı açıktır. Üç kafatası parçasında bilinçli olarak açılmış oluklar vardır. Araştırmacılar ölülere yönelik bu özel işlemi bir tür kafatası kültü olarak tanımlar; saygı gören atalara mı, yoksa sergilenen düşmanlara mı ait olduğu ise belirlenemiyor.3 Merkezdeki T biçimli dikilitaşların kolları, elleri ve kemerleri vardır; yani insan benzeri varlıkları temsil ederler. Klaus Schmidt onları doğaüstü varlıklar olarak görmüştür, ama "tanrı" demek kanıtların ötesine geçer.

Yapılar hayvanları bakımından da ayrışır: A yapısında yılanlar, B'de tilkiler, C'de yaban domuzları ağır basar; D'de daha çeşitli bir dağılım görülür. Bunların farklı grupların simgeleri olduğu öne sürülmüştür; ancak "totem" bir bulgu değil, yorumsal bir etikettir.4 Endonezya'da megalit çekimine ilişkin etnografik anlatılar, kalabalıkların işe salt ihtiyaçtan değil toplumsal ve ritüel nedenlerle de katıldığını gösterir.5 Dıştan evlilik ve toplanmalarda eş değişimi antropolojik bir benzetmedir; Taş Tepeler'de bunlara ilişkin doğrudan kanıt henüz yoktur.

Açık sorular

  • İnsanlar gönüllü mü geldi, yoksa göremediğimiz yükümlülükler ve baskılar mı vardı?
  • Her yapıdaki farklı hayvanlar toplumsal grupları mı tanımlıyor, yoksa orada anlatılan öykülere mi ait?
  • Saygı gören ölüler inşaatçıların ataları mıydı, ve bütün gruplar aynı ataları mı paylaşıyordu?
  • Bu ölçekte şölen, ev sahipleriyle konuklar arasında kalıcı bir eşitsizlik yaratmadan sürdürülebilir miydi?

İlgili

Footnotes

  1. Dietler, M. & Hayden, B. (ed.) 2001, Feasts: Archaeological and Ethnographic Perspectives on Food, Politics, and Power. ↩

  2. Dietrich, O. vd. 2012, Antiquity 86. ↩

  3. Gresky, J., Haelm, J. & Clare, L. 2017, Science Advances 3(6). ↩

  4. Peters, J. & Schmidt, K. 2004, Anthropozoologica 39(1). ↩

  5. Dietrich, O. 2016, "How did they do it?", The Tepe Telegrams; Kodi (Batı Sumba) için Hoskins 1986'ya atıfla. ↩

Ayrıca bakınız

Kaynaklar

  1. [1]Dietrich, O., Heun, M., Notroff, J., Schmidt, K. & Zarnkow, M.. The role of cult and feasting in the emergence of Neolithic communities. New evidence from Göbekli Tepe, south-eastern Turkey. Antiquity 86 (2012)
  2. [2]Gresky, J., Haelm, J. & Clare, L.. Modified human crania from Göbekli Tepe provide evidence for a new form of Neolithic skull cult. Science Advances 3(6) (2017)
  3. [3]Peters, J. & Schmidt, K.. Animals in the symbolic world of Pre-Pottery Neolithic Göbekli Tepe, south-eastern Turkey: a preliminary assessment. Anthropozoologica 39(1) (2004)
  4. [4]Dietrich, O.. How did they do it? Making and moving monoliths at Göbekli Tepe. The Tepe Telegrams (DAI Göbekli Tepe araştırma ekibi) (2016)
  5. [5]Dietler, M. & Hayden, B. (ed.). Feasts: Archaeological and Ethnographic Perspectives on Food, Politics, and Power. Smithsonian Institution Press (2001)
PaylaşXFacebookWhatsApp
Henüz puan yok
Puan verin

Yorumlar (0)

**kalın**, *italik*, [bağlantı](https://…), > alıntı

Yükleniyor…