TT
en

Oyun vikisi · Dünya

Sözlük

Ana kayadan yongalamaya, alfabe sırasıyla otuz bir terim: arkeologların bunlarla ne kastettiği ve oyun arayüzünün onları nasıl kullanmayı planladığı.

Son düzenleme 3 dk okumaOyun geliştirme aşamasında — tasarım niyeti

Viki sayfaları

Oyunda

Arayüzün yalın konuşması planlanıyor. Karakterler "büyük taşlar", "yuvarlak ev", "çakmaktaşı halkı" der; hiçbiri "PPNA" demez. Bilimsel terimler bir kat aşağıda durur: ekranda altı çizili her sözcüğün üzerine gelindiğinde ya da dokunulduğunda bu sözlükten alınmış kısa bir açıklama açılır ve wiki sayfasının tamamına bağlantı verir.

Her açıklamanın küçük bir rozet taşıması amaçlanıyor; böylece oyuncu ne tür bir bilgiyle karşı karşıya olduğunu her zaman bilir: kazı kanıtı için dikilitaş simgesi, yorum için hilal, oyun soyutlaması için el simgesi (örneğin "totem", "klan" ya da "tuz"). Tarihler açıklamalarda kalibre edilmiş yıl olarak, MÖ ile verilir; dünyadaki karakterler ise kışları ve kuşakları sayar. Yeni maddeler, oyuncu o şeyle ilk karşılaştığında açılır; sözlük böylece seferde keşfedilenlerin dökümüne de dönüşür. Tasarım hedefi şudur: kimse oynamak için sözlüğe muhtaç olmasın, ama okuyan herkes oyunun hangi bölümlerinin tarih olduğunu öğrensin.

Tarihsel temel

TerimAnlamı
Ana kayaTabanların, sekilerin ve bütün odaların içine oyulduğu doğal kireçtaşı.
AvlakAv hayvanını sürmek için yapılmış tuzak alanı; Çakmaktepe çevresinde yüzey araştırmasıyla saptanmıştır.1
Byblos ucuPPNB için tipik, saplı ok ya da mızrak ucu.
Çakmaktaşıİnce taneli silisli kayaç; gündelik alet taşı.
Çanak Çömleksiz NeolitikPişmiş toprak kaplardan önceki erken Neolitik; kısaca "PPN".
DışevlilikKendi topluluğunun dışından evlenme; oyunda varsayılır, doğrudan kanıtı yoktur.
Dikilitaş (T biçimli)T biçimli yekpare kireçtaşı; üsluplaştırılmış insan bedeni olarak yorumlanır.2
DilgiHazırlanmış çekirdekten çıkarılan uzun, paralel kenarlı yonga; temel alet taslağı.
El-Khiam ucuPPNA'nın başını belirleyen küçük, çentikli uç.1
EpipaleolitikNeolitik'ten önceki son avcı-toplayıcı dönem.
FitolitBitki hücrelerinden kalan mikroskobik silis cisimciği; tohumun korunmadığı yerde korunur.
Genç Dryasİlk yapılardan hemen önceki soğuk ve kurak evre, yak. MÖ 10.900–9700.
İş şöleniOrtak emek karşılığında verilen şölen.
KabartmaTaş yüzeyinden yükseltilerek işlenen imge: alçak ya da yüksek.
kal. MÖKalibre edilmiş radyokarbon tarihlerinden elde edilen takvim yılı.
ObsidiyenVolkanik cam; uzak kaynaklardan getirilir.
Öğütme taşıBitkileri, özellikle tahılı işlemek için el taşı ya da alt taş.3
Özel yapıT biçimli dikilitaşlı büyük yuvarlak-oval yapı; kamusal yapı da denir.
PPNAÇanak Çömleksiz Neolitik A; bu bölgede yak. MÖ 9600–8700.
PPNBÇanak Çömleksiz Neolitik B; yak. MÖ 8700–7000.
Radyokarbon tarihlemeOrganik kalıntıların karbon-14 bozunmasıyla tarihlenmesi.
SarnıçYağmur suyu için kayaya oyulmuş hazne; Göbeklitepe yanındaki platoda bilinir.3
SekiKamusal yapının iç duvarı boyunca uzanan, çoğu kez dikilitaşlarla bölünen yükselti.
SiyezTriticum monococcum; önce yabani olarak toplanan, sonra bu bölgede evcilleştirilen buğday.
Taş TepelerŞanlıurfa Neolitik Çağ Araştırmaları Projesi ve kapsadığı yerleşimler.
TerrazzoKireç esaslı, sert ve perdahlı taban; Nevali Çori'de olduğu gibi.4
TotemBir toplulukla özdeşleşen simge hayvan; burada bir varsayım ve bir oyun terimi.
Yaban sığırıBos primigenius; Göbeklitepe'de avlanan türler arasında ikinci sırada.3
Yapı dolgusuYapının kullanım sonunda doldurulması; kazı başkanına göre Karahantepe'de bilinçlidir.5
Yay matkabıYay kirişiyle döndürülen matkap. Delikli boncuklardan çıkarsanır; matkabın kendisi korunmamıştır.
YongalamaTaşı denetimli vuruş ya da baskıyla biçimlendirme.

Açık sorular

  • Yapıların üstü örtülüyse "çevrili alan" anlamına gelen adlandırmalar doğru mu? Kazı ekipleri bugün çoğunlukla "özel yapı" demeyi yeğliyor.
  • PPNA nerede başlatılmalı? Bölgesel kronolojiler arasında birkaç yüzyıllık fark var.
  • Kuzey Amerika etnografyasından alınma "totem" terimi buraya uygulanabilir mi?
  • Evlerin arasında da yer alan yapılar için "tapınak" elverişli bir terim mi?

İlgili

Footnotes

  1. F. Şahin ve Y. Miyake, Çakmaktepe sayfası, Taş Tepeler projesi (tastepeler.org). ↩ ↩2

  2. UNESCO Dünya Mirası Merkezi, "Göbekli Tepe", kısa tanıtım metni. ↩

  3. Dietrich vd. 2019, PLOS ONE 14(5): e0215214. ↩ ↩2 ↩3

  4. Wang vd. 2023, PNAS 120(4): e2210611120, giriş. ↩

  5. Karul 2021, Türk Arkeoloji ve Etnografya Dergisi 82: 21–31. ↩

Ayrıca bakınız

Kaynaklar

  1. [1]Göbekli Tepe – UNESCO World Heritage Centre. UNESCO (2018)
  2. [2]N. Karul. Buried Buildings at Pre-Pottery Neolithic Karahantepe. Türk Arkeoloji ve Etnografya Dergisi 82 (2021)
  3. [3]F. Şahin, Y. Miyake. Çakmaktepe – Şanlıurfa Neolitik Çağ Araştırmaları Projesi (Taş Tepeler). T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
  4. [4]L. Dietrich vd.. Cereal processing at Early Neolithic Göbekli Tepe, southeastern Turkey. PLOS ONE 14(5) (2019)
  5. [5]X. Wang vd.. Isotopic and DNA analyses reveal multiscale PPNB mobility and migration across Southeastern Anatolia and the Southern Levant. PNAS 120(4) (2023)
PaylaşXFacebookWhatsApp
Henüz puan yok
Puan verin

Yorumlar (0)

**kalın**, *italik*, [bağlantı](https://…), > alıntı

Yükleniyor…