Oyunda
Toplayıcı, beslenme düzeninin sessiz omurgası olarak tasarlanıyor. Avcı şöleni getirir, toplayıcı sabah öğününü. İki değer planlanıyor: bulunan besinlerin çeşidini artıran ve hasat zamanını isabetli kılan Bitki bilgisi ile bir kişinin günde ne kadar tahılı una çevirdiğini belirleyen Öğütme.
Planlanan eylemler:
- Biç: yalnızca yaz başındaki kısa aralıkta yapılabilir. Toplayıcı ne kadar çoksa, başaklar dökülmeden o kadar çok tahıl içeri alınır.
- Öğüt: saklanan tahılı lapa, ekmek ya da biracının mayşesi için una çevirir. Bilerek darboğaz olarak tasarlanmıştır: yüzlerce kişilik bir şölen, günler öncesinden çalışan pek çok el taşı ister.
- Devşir: yıl boyu, düşük getirili: baharda yeşillik, güzde yabani fıstık ve badem, ayrıca ip için lifli bitkiler.
- Yeniden ek (geç geliştirme): hasadın bir bölümünü kampın yakınına saçar. Verim yıllar içinde ağır ağır artar ve klanı tek bir yere bağlar.
Rolün riskleri gösterişsiz ama ciddidir: toplayıcılar taş çekerken kaçırılan hasat ya da kuru saklama yeri olmadığı için bozulan tahıl. Tasarım, oyuncunun şunu kendisinin keşfetmesini istiyor: yaz başında toplayıcıları halata koşmak, güz şölenini olanaksız kılar.
Tarihsel temel
Öğütme aletleri bölgenin en sık rastlanan buluntuları arasındadır. Göbeklitepe için kullanım izi analizleri ve deneyler, bunların büyük bölümünün tahıl işlemeye yaradığını göstermiştir; alet yüzeylerinden alınan fitolitlerde buğdaygiller ağır basar. Deneylerde 500 gram siyez, kopya bir el taşıyla 40–60 dakikada öğütülmüştür. Yazarlar büyük silo saptamamış ve üretimin başta şölenler olmak üzere hemen tüketim için yapıldığı sonucuna varmıştır.1
Aynı alet takımı başka yerlerde de görülür: Çakmaktepe'de ana kayaya oyulmuş havanlar ve öğütme taşları,2 Karahantepe konutlarında taş tekneler, öğütme taşları, havanlar, havanelleri ve el taşları.3 Tepe yerleşimlerinde bitki kalıntılarının kendisi kötü korunmuştur; tahıllar bu yüzden daha çok aletler ve fitolitler aracılığıyla bilinir.
Bitkiler başlangıçta yabaniydi. Genetik parmak izi çalışması evcil siyezin kökenini Şanlıurfa'nın doğusundaki Karacadağ yöresine yerleştirmiş,4 Nevali Çori ise bugüne dek belgelenen en erken evcil siyezi vermiştir.5 Yoğun toplayıcılıktan ekime geçiş bu coğrafyada, oyunun kapsadığı dönem içinde gerçekleşmiştir.
Bu işi kimin yaptığı bilinmiyor. Kanıtların hiçbiri toplamayı ya da öğütmeyi kadınlara, erkeklere veya belirli bir kesime bağlamaz; oyundaki "toplayıcı" bu nedenle her yetişkine açıktır.
Açık sorular
- Yabani tahıl dilgiyle mi kesiliyordu, kökünden mi sökülüyordu, yoksa sepete mi silkeleniyordu?
- Bir tepe yerleşimi bir hasattan ötekine ne kadar ürün saklayabiliyordu?
- Klaus Schmidt'in öne sürdüğü gibi, büyük şölenlerin yarattığı talep insanları ekime mi yöneltti?
- Beslenmenin ne kadarı bitkilerden geliyordu? Kemikler, bitki kalıntılarından çok daha iyi korunmuştur.