Oyunda
Biracı, şölenin etkisini katlayan rol olarak planlanıyor. Klanları tepeye et getirir; toplanmayı güzel hatırlatan ise içkidir. Mekanik olarak rol, unu ve suyu şölen içkisine çevirir: çabuk bozulan, şölenin tutuma katkısını ve taş çeken ekiplerin moralini birkaç günlüğüne yükselten bir mal.
İki değer öngörülüyor: partinin iyi çıkma olasılığını belirleyen Maya sezgisi ve bir partinin kaç kişiye yettiğini gösteren Ölçek.
Her biri kısa birer eylem olan planlanan adımlar:
- Çimlendir ve kurut: tahılın bir bölümü ıslatılır, çimlenmeye bırakılır, sonra kurutulur. Günler alır ve toplayıcıları meşgul eder.
- Mayşele: ezilmiş tahıl taş teknede, kızdırılmış taşlarla ılıtılan suda bekletilir.
- Bekle: parti birkaç gün mayalanır. Hızlandırılamaz; bu yüzden konuklar gelmeden başlatılmalıdır.
- Sun: tekneden ya da saygın konuklar için ince taş kadehlerle; ikincisi armağan etkisi de yaratır.
Bedeller bilerek konmuştur. Her parti, işçilerin de içtiği sarnıçtan, üstelik yılın en kurak zamanında su çeker ve lapa olabilecek tahılı kullanır. Bozulan parti ikisini de ziyan eder. Fazla içkinin, sonunda bir yaşlının hükme bağlamak zorunda kalacağı kavga olasılığını artırması planlanıyor. Bir yontucu geliştirmesi daha büyük tekneler sağlar.
Tarihsel temel
Biracılık diye bir meslek yoktu; bira yapıldığı bile kesin değildir. Rol üç gözleme ve uzun süredir tartışılan bir varsayıma dayanır.
Birincisi, Göbeklitepe'de hacmi yaklaşık 160 litreye varan büyük kireçtaşı tekneler vardır. İkincisi, bunların bazılarındaki grimsi kalıntılar, tahılın ıslatılıp mayalanmasının yan ürünü olan kalsiyum oksalat bakımından sınanmış; sonuçlar ipucu vermiş ama kesinlik sağlamamıştır.1 Aynı ekip sonradan bunu "alkol tüketimine ilişkin geçici kanıt" olarak nitelemiştir.2 Üçüncüsü, alanda ince cidarlı taş içki kaplarına ait, yarısı kadarı bezemeli 80 dolayında parça ve çok büyük sayıda tahıl öğütme aleti ele geçmiştir.2 Taş tekneler Karahantepe konutlarında da görülür; orada onları bira yapımına bağlayan bir veri yoktur.3
Varsayım kazılardan eskidir: 1953'te Robert Braidwood ve meslektaşları, tahılı ekmeye değer kılan ilk şeyin ekmek değil bira olup olmadığını tartışmıştı.4 DAI ekibinin iş şöleni modeli bu düşünceyi yeniden canlandırır: emek karşılığında yiyecek ve içki. Eleştirenler ise teknelerin su, lapa ya da ıslatılmış post için de kullanılmış olabileceğini ve kesin bir kimyasal tanımlamanın hâlâ eksik olduğunu hatırlatır.
Açık sorular
- Kalıntılar gerçekten mayalanmadan mı kaynaklanıyor? Yeni analizler gerekli.
- Bira yapıldıysa sert bir içki miydi, yoksa hafifçe mayalanmış sulu bir lapa mı?
- Gündelik bir besin miydi, yoksa toplanmalara mı ayrılmıştı?
- Bira yapma isteği ekime geçişte herhangi bir rol oynadı mı?