TT
en

Oyun vikisi · Çözülmesi gereken sorunlar

Yazısız iletişim

Koşucular, duman ve ateş, çentikli çubuklar ve kil sayaçlar, ezberlenmiş dizeler, mevsimlik toplanmalar ve ortak simgeler: kimse yazamazken bir haber 100 km'yi nasıl aşar, bir yıl nasıl akılda kalır?

Son düzenleme 2 dk okumaOyun geliştirme aşamasında — tasarım niyeti

Viki sayfaları

Oyunda

Oyuncunun verdiği her talimatın yürüme hızıyla yol alması amaçlanıyor. 60 km ötedeki bir klan, planlanan taş ocağı mevsimini ancak elçi vardığında öğrenir; yanıtı da elçi dönünce gelir. Tasarım hedefi şu: harita o an doğru olanı değil, oyuncunun en son duyduğunu göstersin.

Planlanan kanalların her birinin bir bedeli ve bir sınırı var:

  • Koşucular ve elçiler ayrıntılı haber taşır; ama yorulur, yolda yiyeceğe ihtiyaç duyar, hava bozunca gecikir.
  • Duman ve ateş işaretleri tepeden tepeye hızla ulaşır, fakat yalnızca önceden kararlaştırılmış tek bir anlam taşır ("hemen gelin", "tehlike").
  • Çentikli çubuklar ve sayaçlar sayıları saklar: borçlanılan iş günleri, söz verilen paylar. Hatıralar çeliştiğinde Güven'i korur.
  • Sözlü bellek teknikleri (dize, ezgi, soy dökümü) kuralları ve planları saklar; oluşturmak Bilgi, yaşatmak bir yaşlı ister.
  • Mevsimlik toplanmalar herkesin bilgisini aynı anda tazeler; karmaşık anlaşmalar yalnızca burada yapılabilir.
  • Oyma simgeler bir klana kalıcı ve görünür bir iz bırakır.

Haber Doğruluğu değeri mesafeyle ve her aktarımla düşer. Düşük doğruluk somut aksaklıklar üretir: klan bir ay geç gelir, yiyecek yerine çakmaktaşı getirir ya da kendisine verilenden fazlasının vaat edildiğine inanır.

Tarihsel temel

En sağlam kanıt ortak simgelere ilişkindir. Aynı işaret ve hayvan dağarcığı — yılanlar, akrepler, kuşlar, soyut işaretler — Göbeklitepe'de ve Yukarı Mezopotamya'nın pek çok yerleşiminde dikilitaşların, küçük taş levhacıkların ve ok sapı düzelticilerinin üzerinde karşımıza çıkar. Kazı ekibi bunu, geniş bir bölgedeki toplulukları birbirine bağlayan ortak bir simge dünyası olarak yorumlar.1 Göbeklitepe'de farklı bölgelere özgü ok ucu tipleri ve uzak kaynaklardan gelen obsidyen bir arada bulunur; ekip, insanların buraya kabaca 200 km'lik bir çevreden toplandığını öne sürmüştür.2 Sayburç'taki seki kabartması ise imgelerin bir öykü anlatan sahneye dönüştürülebildiğini gösterir.3

Bu işaretler yazı değildir; konuşmayı kaydettiklerine dair hiçbir veri yoktur. Denise Schmandt-Besserat'ın mal sayımında kullanıldığını ve çivi yazısının uzak öncülü olduğunu savunduğu küçük kil sayaçlar Yakındoğu'da yak. MÖ 8000'den itibaren görülür; en erken yalın sayaçların bir muhasebe düzeni oluşturduğu yorumu ise tartışmalıdır.4 Koşucular, duman işaretleri ve çentikli çubuklar etnografyadan alınmıştır, geride pek iz bırakmazlar; Taş Tepeler'de bunlara ilişkin doğrudan kanıt yoktur.

Açık sorular

  • Yinelenen işaretlerin dışarıdan gelenlerin de okuyabildiği sabit anlamları var mıydı, yoksa ancak sözlü bir açıklamayla mı anlaşılıyorlardı?
  • Toplanma zamanı nasıl belirleniyordu: aya, ceylan göçü gibi mevsimlik olaylara, yoksa habercilere göre mi?
  • Emek ya da yiyecek sayımı, çentikli tahta veya düğümlü ip gibi çürüyen malzemelere hiç kaydedildi mi?
  • Tek bir kişinin bu geniş ağ hakkındaki bilgisi gerçekte ne kadar uzağa erişiyordu?

İlgili

Footnotes

  1. Dietrich, O. vd. 2012, Antiquity 86. ↩

  2. "Who built Göbekli Tepe?", The Tepe Telegrams, 2016. ↩

  3. Özdoğan, E. 2022, "The Sayburç reliefs: a narrative scene from the Neolithic", Antiquity 96. ↩

  4. Schmandt-Besserat, D., "The Evolution of Writing", University of Texas at Austin. ↩

Ayrıca bakınız

Kaynaklar

  1. [1]Dietrich, O., Heun, M., Notroff, J., Schmidt, K. & Zarnkow, M.. The role of cult and feasting in the emergence of Neolithic communities. New evidence from Göbekli Tepe, south-eastern Turkey. Antiquity 86 (2012)
  2. [2]Schmandt-Besserat, D.. The Evolution of Writing. University of Texas at Austin
  3. [3]Who built Göbekli Tepe?. The Tepe Telegrams (DAI Göbekli Tepe araştırma ekibi) (2016)
  4. [4]Özdoğan, E.. The Sayburç reliefs: a narrative scene from the Neolithic. Antiquity 96 (2022)
PaylaşXFacebookWhatsApp
Henüz puan yok
Puan verin

Yorumlar (0)

**kalın**, *italik*, [bağlantı](https://…), > alıntı

Yükleniyor…