Oyunda
Zamanın mevsim mevsim, yılda dört turla akması planlanıyor ve hemen hiçbir iş her mevsimde yapılamıyor. Oyuncunun asıl rakibi takvimdir.
- Kış: yağmur sarnıçları doldurur. Av azdır, yapım durur; bu yüzden kış elçilerin, evliliklerin, alet yapımının ve eğitimin mevsimidir. Klanlar yurtlarındadır, bulunabilirler.
- Bahardan yaz başına: toplayıcılar önce yeşillikleri, sonra olgunlaşan yabani tahılı getirir. Hasat aralığı kısadır; zamanında toplanmayan başak dökülür ve yiter. Öğütme başlar.
- Yaz ortasından güze: ceylan sürüleri geçer. Başarılı bir sürek avı yenebilecek olandan çok et verir; iş şöleninin, dolayısıyla taş çekmenin ve dikmenin zamanı budur. Kalabalığın en çok olduğu anda su en az düzeyindedir.
- Güz: tepelerde yabani fıstık ve badem olgunlaşır, postlar işlenir, konuklar yağmurlardan önce yurtlarına döner.
Takvime bağlı planlanan değerler Kiler (alanda kaç günlük yiyecek var), Sarnıç düzeyi ve Toplanmaya kalan gündür. Gök gözcüsü rolü, sürülerin ve yağmurların ne zaman geleceğine ilişkin belirsizliği azaltır. Tasarım kötü yılları da öngörüyor: geciken bir göç, kurak geçen bir kış. Elli klanı yanlış iki haftaya çağıran oyuncu onları yedekten doyurur ve itibar kaybeder.
Tarihsel temel
Mevsimlere ilişkin en sağlam kanıt ceylandır. Göbeklitepe ceylan kalıntıları üzerindeki incelemeler, hayvanların göçer olduğunu, yöreye yaz ortası ile güz arasında geldiğini ve bu dönemde çok sayıda avlandığını göstermektedir.1 DAI ekibi, büyük toplanmaların ve iş şölenlerinin de büyük olasılıkla yılın aynı kesiminde, bitkisel besinin ve etin birlikte bulunduğu dönemde "stratejik olarak" düzenlendiği sonucuna varır; sarnıçları dolduracak yağmurun ise ancak güz ve kışta geldiğini belirtir.2 Çakmaktepe çevresinde yüzey araştırmalarıyla saptanan avlaklar (hayvan tuzak alanları) örgütlü sürek avına işaret eder.3
Göbeklitepe'de bitki kalıntıları kötü korunmuştur, ama yabani tahıllar, badem ve fıstık belgelenmiştir.4 Oyunun hasat tarihleri (tahıl yaz başında, sert kabuklu yemişler yaz sonu ve güzde) aynı yabani türlerin bölgedeki bugünkü davranışına dayanır; bu bir benzetmedir, kazıyla ortaya çıkmış bir takvim değildir.
İklim de bugünkü gibi değildi. Yerleşimler, soğuk ve kurak Genç Dryas'ın yak. MÖ 9700'de sona ermesini izleyen ilk yüzyıllarda, koşullar ılıyıp nemlenirken ve seyrek ormanlar yayılırken kuruldu.
Açık sorular
- İnsanlar kışın tepelerde mi kalıyordu, yoksa alçak kesimlere mi dağılıyordu?
- Ceylan göçü yıldan yıla ne kadar düzenliydi?
- Bir toplanmanın günü nasıl belirleniyor ve günlerce yürüme mesafesindeki topluluklara nasıl duyuruluyordu?
- Yağış ve bitki örtüsü herhangi bir yüzyılda bugünden ne kadar farklıydı?