Oyunda
Gök gözcüsü tek bir pratik soruna yanıt olarak planlanıyor: birbirinden yüz kilometreye varan uzaklıkta yaşayan klanlar aynı iki hafta içinde nasıl bir araya gelir? Bu rol kader okumaz; zamanı tutar.
İki değer öngörülüyor. Gök bilgisi, mevsimlik olayların öngörü aralığını daraltır: acemi gözcüyle oyun "ceylanlar bu mevsim içinde gelir" der; ustayla birkaç günlük bir aralık verir. Sayım, gözcünün günleri ve ayları ne kadar süre kesintisiz izleyebildiğidir; bozulan sayım, bir sonraki açık gündönümü sabahında yeniden sabitlenmek zorundadır.
Planlanan eylemler:
- Ufku izle: bir yıl boyunca sabit bir noktadan güneşin ufuk çizgisinde doğduğu yeri belirler. O alan için gündönümü nirengilerini açar.
- Toplanmayı belirle: elçilerin dilden dile taşıyabileceği, ay hesabıyla bir gün saptar ("en uzun günden sonraki üçüncü dolunay").
- Mevsimi oku: gökteki ve yerdeki belirtileri birleştirerek sürülerin gelişini ve ilk yağmuru öngörür.
Risk, inandırıcılıktır. Yanlış bir öngörü elli klanı boş bir kilerin başına getirir; hem gözcü hem de onun sözüne kefil olan yaşlı İtibar'ının büyük bölümünü yitirir. Bulutlu mevsimlerin hata payını artırması planlanıyor. Oyunda "yıldız falı" mekaniği yoktur, olması da düşünülmüyor.
Tarihsel temel
Bu rol, oyunun en açık biçimde kurgusal olan rolüdür. Hiçbir yerleşimde güvenle tanımlanmış bir gözlemevi, nişan düzeneği ya da takvim nesnesi yoktur; herhangi bir kişinin gökyüzünü izlediği de gösterilemez.
Belgelenmiş olan, ihtiyaçtır. Ceylan ancak yaz ortası ile güz arasında bol bulunuyordu ve DAI ekibi iş şölenlerinin büyük olasılıkla bu mevsimde "stratejik olarak" düzenlendiği sonucuna varır.1 Pek çok topluluktan insanı doğru zamanda bir araya getirmek, zamanı hesaplamanın ortak bir yolunu gerektirir. Yakın dönem avcı-toplayıcılarında bu çoğunlukla ayla, güneşin ufuktaki yeriyle ve bitkiler ile hayvanlardaki mevsim belirtileriyle yapılır; oyun da benzetme yoluyla aynısını varsayar.
Daha iddialı savlar da ortaya atılmış ve tartışılmıştır. Sweatman ve Tsikritsis 2017'de Göbeklitepe'deki 43 numaralı dikilitaşın takımyıldızları ve bir kuyruklu yıldız çarpmasını kaydettiğini öne sürdü.2 Kazı ekibi, bu okumanın bazı motifleri seçip ötekileri görmezden geldiğini; dikilitaşların karmaşık yapı tarihinin ve yapıların üstünün örtülü olma olasılığının gökyüzü hizalamalarına dayanan savları zayıflattığını belirterek yanıt verdi.3 Sefertepe'de bulunan işlenmiş bir taşın her iki yüzünde on üçer daire vardır; kazı ekibi bir işlev bildirmemiştir, onu bir çetele olarak okumak tahminden öteye geçmez.4
Açık sorular
- Toplanma günleri gerçekte nasıl belirleniyor ve duyuruluyordu?
- Yapıların üstü örtülüyse, gökyüzü tepelerde başka bir yerden mi izleniyordu?
- Dikilitaşlardaki hilal, disk ve H biçimli işaretlerin gökyüzüyle bir ilgisi var mı?
- Sonraki yeniden yapımlar düşünüldüğünde, herhangi bir yapının yöneliminin bilinçli olduğu gösterilebilir mi?
İlgili
- Astronomik bir amaç var mıydı?
- Kuyruklu yıldız çarpması savı
- Astronomi
- Mevsimler
- Yaşlı
- Yazısız iletişim