TT
en

Oyun vikisi · Teknik gereklilikler

Jeoloji

İlk darbeden önce araziyi okumak: kireçtaşı nerede bir dikilitaşa yetecek kalınlıkta tabakalanıyor, hangi vadilerde iyi çakmaktaşı var, ve tuz — bulunabiliyorsa — nereden sağlanır?

Son düzenleme 2 dk okumaOyun geliştirme aşamasında — tasarım niyeti

Viki sayfaları

Oyunda

Jeoloji, hammadde sisteminin altındaki bilgi katmanı olarak planlanıyor. Harita, kaya türleri gizli olarak başlar; öncüler ve deneyimli yontucular bunları açığa çıkarır. Öğrenilenler, yitirilebilen Bilgi olarak saklanır.

  • Kireçtaşı ocağı bulmak. Öncü bir yüzleği üç gizli değere göre değerlendirir: Tabaka kalınlığı (doğal bir katman dikilitaşın öngörülen kalınlığına uyuyor mu?), Sağlamlık (çatlaklar ve erime boşlukları) ve inşa alanına Uzaklık. Deneme yarması iş günü ister, ama değerleri görünür kılar. Tabakanın kesit olarak göründüğü plato kenarından başlamak hem riski hem de kazıyı azaltır.
  • Çakmaktaşı bulmak. Çakmaktaşı yumruları vadi yamaçlarında ve dere yataklarında açığa çıkar. Kaynakların Niteliği farklıdır: ince taneli çakmaktaşı uzun dilgi verir, kusurlusu parçalanır. Bilinen bir kaynak yavaş yavaş tükenir ve daha uzun yolculukları zorunlu kılar.
  • Tuz temini. Tuz, erken bir ihtiyaç olarak değil, oyunun ileri evrelerinde ortaya çıkan bir istek olarak düşünülüyor: avcılar tuzun büyük bölümünü etten alır, tahıla dayalı beslenme arttıkça talep yükselir. Tuzlu pınarlardan, tuzlu topraktan ya da değiş tokuştan sağlanır ve etin saklanmasına katkı verir.

Riskler arasında haftalarca çalışıldıktan sonra boşa çıkan bir ocak ve başka bir klanın sahiplendiği bir çakmaktaşı kaynağı var. Başlıca geliştirme, kıdemli bir yontucunun taşı tanıyan gözüdür; öğretilmezse yontucuyla birlikte yiter.

Tarihsel temel

Göbeklitepe'yi yapanların kayalarını iyi tanıdıkları açıktır. Yerleşim, Germuş Dağları'nın en yüksek noktasında, taşın doğal ayrılma düzlemleriyle bölünmüş, yaklaşık 0,6–1,5 m kalınlığında tabakalar hâlinde bulunduğu bir kireçtaşı platosundadır. Ocak işçileri, tabakanın bitmiş parçanın kalınlığına yaklaştığı yerleri seçmiştir; böylece parçanın altını değil, yalnızca çevresini oymak yetmiştir. Kireçtaşı sert ve kristallidir, karstik boşluk içermez. İri bir dikilitaşa, tabaka kalınlığının önceden görülebildiği plato kenarında başlanmıştır.1 Yarım bırakılmış parçalar, kusurların kimi zaman ancak çalışma sırasında ortaya çıktığını düşündürür.1

Çakmaktaşı platoda bulunmaz; çevredeki vadilerden getirilmiştir. Yerleşimde bulunan çakmaktaşının üstün niteliği daha ilk yüzey araştırmalarında dikkat çekmiştir.23 Öğütme aletlerinin bazaltı yaklaşık 2 km uzakta yüzeylenir.4

Tuz konusunda Taş Tepeler'den hiçbir kanıt yoktur. Tuz çözünür; elde edilmesi ancak geride ocak, kap ya da işletme izi bıraktığında arkeolojik olarak görülebilir. İyi belgelenmiş en erken tuz üretimi daha geç bir döneme, MÖ altıncı binyıl Romanya'sına aittir.5 Oyundaki tuz mekaniği buluntuları yansıtmaz; ihtiyaca ilişkin bir varsayımdır.

Açık sorular

  • Taş arayanlar, haftalarca emek harcamadan önce bir tabakanın sağlamlığını nasıl değerlendiriyordu?
  • Çakmaktaşını tam olarak hangi vadiler sağlıyordu; kaynaklar ortak mıydı, yoksa denetim altında mıydı?
  • Çanak Çömleksiz Neolitik toplulukları tuz arıyor muydu, arıyorduysa nerede?
  • Karahantepe gibi bazı yerleşimler neden sökülmüş bloklarla kurulmak yerine kısmen anakayanın içine oyuldu?

İlgili

Footnotes

  1. Dietrich, O. 2016, "How did they do it? Making and moving monoliths at Göbekli Tepe", The Tepe Telegrams. ↩ ↩2

  2. "Who built Göbekli Tepe?", The Tepe Telegrams, 2016. ↩

  3. Schmidt, K. 2000, Paléorient 26(1); Peter Benedict'in 1960'lardaki yüzey araştırması notlarından alıntıyla. ↩

  4. Dietrich, L. vd. 2019, PLOS ONE 14(5). ↩

  5. Weller, O. & Dumitroaia, G. 2005, Antiquity 79 (Project Gallery). ↩

Ayrıca bakınız

Kaynaklar

  1. [1]Dietrich, O.. How did they do it? Making and moving monoliths at Göbekli Tepe. The Tepe Telegrams (DAI Göbekli Tepe araştırma ekibi) (2016)
  2. [2]Who built Göbekli Tepe?. The Tepe Telegrams (DAI Göbekli Tepe araştırma ekibi) (2016)
  3. [3]Dietrich, L. vd.. Cereal processing at Early Neolithic Göbekli Tepe, southeastern Turkey. PLOS ONE 14(5) (2019)
  4. [4]Schmidt, K.. Göbekli Tepe, Southeastern Turkey. A Preliminary Report on the 1995–1999 Excavations. Paléorient 26(1) (2000)
  5. [5]Weller, O. & Dumitroaia, G.. The earliest salt production in the world: an early Neolithic exploitation in Poiana Slatinei-Lunca, Romania. Antiquity 79 (Project Gallery) (2005)
PaylaşXFacebookWhatsApp
Henüz puan yok
Puan verin

Yorumlar (0)

**kalın**, *italik*, [bağlantı](https://…), > alıntı

Yükleniyor…