TT
en

Ören yeri

Çakmaktepe

Yaklaşık MÖ 10.000–9500'e tarihlenen, Anadolu'da kazılan en eski yerleşmelerden biri: ana kayaya oyulmuş yuvarlak barınaklar ve 16 m çapında bir ortak yapı. Kazısı süren, erişimi kısıtlı bir alandır.

Yayın 2 dk okuma

Bir bakışta

Sınırlı erişim

Gitmeden önce kontrol edin. Açılış saatleri, bilet ve erişim koşulları kazı sezonuna ve koruma çalışmalarına göre değişir. Yola çıkmadan önce muze.gov.tr üzerinden ya da Şanlıurfa Müzesi'nden güncel durumu doğrulayın.

Dönem
yak. MÖ 10.000–9500
Şanlıurfa'ya uzaklık
20 km
Ziyaret saatleri
Doğrulanmış bir ziyaret saati yoktur. Gişesi olmayan, kazısı süren bir alandır; erişim kazı sezonuna ve Şanlıurfa Müzesi'ne bağlıdır. Gitmeden önce mutlaka kontrol edin.
Bilet
Kasım 2026 itibarıyla biletli bir ziyaret düzeni doğrulanamadı. Gitmeden önce muze.gov.tr adresine bakın ve Şanlıurfa Müzesi'ne danışın.
Erişilebilirlik
Ana kayaya oyulmuş çukurlar ve açmalarla kaplı çıplak kireçtaşı plato; yürüme yolu, gölge ya da tesis yok.
UNESCO
Dünya Mirası Listesi'nde değil
Koordinatlar
37.0772° N, 38.6417° E
Konum — stilize harita, yol bulmak için kullanılmaz

Neden görülmeli

Çakmaktepe bir başlangıç öyküsüdür. Yerleşme 2021'de, Harran Ovası'nın batısında yürütülen yüzey araştırmasının ilk yılında uydu görüntülerinde fark edildi; kazılar aynı yıl Çukurova Üniversitesi ile Şanlıurfa Müzesi'nin ortak çalışmasıyla başladı, 2022'de Tsukuba Üniversitesi de ekibe katıldı. Kazı ekibi, aralarında El-Khiam uçlarının da bulunduğu yontmataş buluntulara dayanarak yerleşmeyi Çanak Çömleksiz Neolitik A'nın en başına, kabaca MÖ 10.000–9500'e tarihlendiriyor. Bu, Çakmaktepe'yi Göbeklitepe'nin büyük yapılarından daha eski kılar; burası yerleşik yaşama geçmiş avcı-toplayıcıların Anadolu'da bugüne dek kazılmış en eski yerleşmelerinden biridir.

Yerinde gerçekte ne görürsünüz

Şanlıurfa'nın yaklaşık 20 km güneybatısında, 670 m dolayında yükseklikte bir kireçtaşı platosu ve ana kayaya oyulmuş biçimler.

  • Çapı 3–5 m arasında değişen, tabanı ana kayaya oyulmuş yuvarlak barınaklar. Kayanın eğimli olduğu yerlerde çakıllı taban yapılmıştır; kazı ekibi bunları terrazzo tabanın ilk denemeleri olarak tanımlıyor.
  • Tabanlardaki konik oyuklar; yabani bitkilerin dövüldüğü havanlar olarak yorumlanıyor.
  • Yine ana kayaya oyulmuş, yaklaşık 16 m çapında, sekili ve dikme delikli bir ortak yapı. Yapı bilinçli ve özenli biçimde doldurulmuştur. Benzer bir başka yapıda, yakılmış yaban sığırı, yaban koyunu ve atgil kafatasları duvar diplerine yerleştirilmiş hâlde bulunmuştur.

Burada sıra sıra dikili yüksek T biçimli taşlar yoktur; yalnızca işlenmiş dikilitaş parçaları ele geçmiştir. Baktığınız şey bir köyün kalıbıdır: açık renkli kayada tabanlar, çukurlar ve yuvalar. Hayal gücüyle etkileyicidir; bağlamı bilmeyen birine ise pek az şey söyler.

Pratik bilgiler

  • Alanı bir araştırma sahası olarak düşünün. Kazı sezonu dışında kimse bulunmayabilir, açmalar örtülmüş olabilir.
  • Plato tümüyle açıktadır. Yaz öğlelerinden kaçının, su taşıyın, tabanı kaymayan ayakkabı giyin; kayaya oyulmuş çukurlar kolayca gözden kaçar.
  • Sayburç aynı tepe hattı üzerinde, biraz kuzeydedir; erişim için aynı uyarılar geçerlidir.
  • Kazı ekibi bu tür yerleşmeleri çevredeki tepelerde belgelenen taş av tuzaklarıyla ilişkilendiriyor; konu, kaynaklarda verilen açık erişimli Antiquity makalesinde anlatılmaktadır.

Kaynaklar

  1. [1]Fatma Şahin, Yutaka Miyake. Çakmaktepe – Taş Tepeler projesi. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı
  2. [2]Fatma Şahin, Michele Massa. Mass-hunting in South-west Asia at the dawn of sedentism: new evidence from Şanlıurfa, south-east Türkiye. Antiquity (Cambridge University Press) (2025)
  3. [3]Şanlıurfa'daki arkeolojik alanlar turistlerin ilgisini çekiyor (kazısı süren 12 alanın listesi). Anadolu Ajansı (2026)
PaylaşXFacebookWhatsApp

İlgili

Henüz puan yok
Puan verin

Yorumlar (0)

**kalın**, *italik*, [bağlantı](https://…), > alıntı

Yükleniyor…