Şanlıurfa, yaşayanların diliyle hâlâ "Urfa", Taş Tepeler yolculuğunun başladığı ve bittiği yerdir. Yatak, müze ve sofra bu kenttedir; Neolitik tepelerin her biri buradan yapılan günübirlik bir gezidir.
Neler görülür
İlk durak Balıklıgöl olmalı. Kale kayalığının dibinde, kaynak suyuyla beslenen iki havuz, Halilürrahman ve Aynzeliha gölleri, camiler, revaklar ve çınarlarla çevrilidir. Rivayete göre Hz. İbrahim burada ateşe atılmış, ateş suya dönüşmüştür; havuzlardaki sazanlar kutsal sayılır ve yenmez. Sabah erken ya da akşamüstü gidin, kıyafetinize özen gösterin; burası bir anıttan çok, yaşayan bir ziyaret yeridir.
Havuzların üstünde, Roma döneminden kalma iki sütunuyla Urfa Kalesi yükselir. Resmî müze sayfasında kale zaman zaman kapalı göründüğü için çıkmadan önce durumunu mutlaka kontrol edin. Birkaç dakika kuzeyde, 16. yüzyıldan kalma Gümrük Hanı'nın çevresine eski çarşı yayılır: bakırcılar, kumaşçılar, isot yığılı baharat tezgâhları, bir de çay ve mırra içilen han avlusu.
Kapalı mekânların en önemlisi Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi ile aynı bahçedeki Haleplibahçe Mozaik Müzesi. "Urfa Adamı" heykelinin bulunduğu Neolitik Yeni Mahalle höyüğü de Balıklıgöl'ün hemen yanındadır.
Mutfak ve sıra gecesi
Urfa mutfağı yalın ve acılıdır: sabah saatlerinde yenen ciğer kebabı, mevsiminde patlıcan kebabı, lahmacun, çiğ köfte ve cevizli şıllık tatlısı. Sıra gecesi, aslında arkadaş gruplarının sırayla birbirinin evinde toplandığı, sohbetin ve Urfa makam müziğinin eşlik ettiği bir gelenektir; UNESCO bu tür "geleneksel sohbet toplantıları"nı somut olmayan kültürel miras listesine almıştır. Konuklara restore edilmiş konaklarda sunulan geceler ise sahnelenmiş birer gösteridir: keyiflidir, ama geleneğin kendisi değildir.
Nasıl gidilir
Şanlıurfa GAP Havalimanı'na ya da Gaziantep'e uçup otobüsle veya kiralık araçla devam edebilirsiniz. Eski kentte her yer yürüme mesafesindedir; Neolitik alanlar içinse araç, şoför ya da tur gerekir.
Kaç gün ayırmalı
En az iki tam gün: biri müze ve Göbeklitepe, diğeri eski kent için. Üçüncü gün Harran ile, açık olduğu dönemlerde, Karahantepe gezisine yeter.
Taş Tepeler gezisindeki yeri
Mümkünse alanlardan önce müzeyi gezin. Tepelerdeki dikilitaşlar, özgün eserlerin ve canlandırmaların yanında durduktan sonra çok daha anlamlı hâle gelir. Yazın alan ziyaretlerini sabahın ilk saatlerine, müzeleri ve gölgeyi öğleden sonraya bırakın.